Broeikasgassen
Wat zijn broeikasgassen?
Broeikasgassen zijn gassen die van nature in de atmosfeer aanwezig zijn. Koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) zijn de belangrijkste natuurlijke broeikasgassen. Zij spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid op onze planeet, doordat ze op natuurlijke wijze een deel van de zonne-energie die op de aarde terechtkomt in de atmosfeer vasthouden. Zonder deze broeikasgassen zou de gemiddelde jaartemperatuur op aarde geen +15°C bedragen zoals nu, maar slechts -18°C. Een te hoge concentratie aan broeikasgassen doet echter de gemiddelde jaartemperatuur stijgen en zorgt daarbij voor de opwarming van de aarde.
Enkele eigenschappen van broeikasgassen zijn belangrijk bij het inschatten van hun belang. Elk broeikasgas heeft een specifiek opwarmend vermogen. Zo is dit vermogen van 1 kg methaan (CH4) 28 keer hoger dan dat van CO2. Voor lachgas (N2O) is dit vermogen zo’n 273 keer hoger. Hierdoor wordt gesteld dat 1 kg CH4 gelijk is aan 28 CO2 equivalenten (CO2-eq) en 1 kg lachgas aan 273 CO2-eq. Daarnaast speelt ook de levensduur in de atmosfeer een rol. Methaan heeft een relatief korte levensduur van zo’n 12 jaar, terwijl dit voor lachgas (109 jaar) en CO2 (100-1.000 jaar) een stuk langer is.
Hoe en waar komen deze stoffen vrij?
Door menselijke activiteiten komen er extra broeikasgassen in de atmosfeer. Ook de landbouw draagt bij aan deze uitstoot. De landbouwsector is verantwoordelijk voor 10 % van de totale broeikasgasemissies (uitgedrukt in CO2-equivalenten) in Vlaanderen. Deze uitstoot bestond in 2021 voor 48% uit methaan (CH4), 21% uit lachgas (N2O) en 31% uit koolstofdioxide (CO2).
Het grootste deel van de methaanuitstoot komt voort uit de enterische fermentatie van voeder in de pens van herkauwers. Tijdens dit proces ontstaat methaan, dat vrijkomt wanneer dieren ademhalen en opboeren. De overige methaanemissies zijn afkomstig uit mest en mestopslag. De uitstoot van lachgas is in de landbouwsector in hoofdzaak afkomstig uit bodemprocessen na bemesting van het land. De emissies van CO2 zijn tot slot vooral afkomstig uit verbranding van fossiele brandstof in de glastuinbouw.
Wat is de impact van broeikasgassen?
De stijgende concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer versterkt het natuurlijke broeikaseffect. De evenwichtstemperatuur gaat stijgen en zorgt voor een snelle verandering van het klimaat op aarde. Hoewel het effect afhankelijk is van de plek op aarde leidt de verhoogde uitstoot van broeikasgassen tot een stijging van de gemiddelde jaartemperatuur. In 2015 werd het Akkoord van Parijs afgesloten waarin wordt vooropgesteld om de globaal gemiddelde opwarming te beperken tot 2°C boven het pre-industriële niveau en te streven naar een maximale opwarming van 1,5°C. In 2024 werd de grens van 1,5°C voor de eerste keer overschreden.
De klimaatverandering leidt in onze regio tot drogere, warmere zomers en nattere, zachtere winters. Daarnaast worden weerfenomenen als hittegolven en stormen extremer en frequenter. Voor Vlaanderen ligt de gemiddelde temperatuurstijging ook al ver boven de 2°C. Dit heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid en productiviteit van mens, dier en plant.
Waar vind je meer info?
- De uitstoot in de belangrijkste sectoren
(Klimaat.be) - Dossier methaanuitstoot veehouderij
(ILVO) - Emissie van broeikasgassen (Agentschap Landbouw en Zeevisserij)
- Vraag – Antwoord
(Convenant Enterische Emissies)