Stikstof
Wat is stikstof?
Stikstof is een onzichtbaar gas dat in zuivere vorm (N2) in de lucht zit. In deze vorm is stikstof niet schadelijk voor mens of natuur. Stikstof kan echter binden met andere stoffen, zoals zuurstof en waterstof, en zo reactieve verbindingen vormen zoals ammoniak (NH3) en stikstofoxiden (NOx). Deze stoffen veroorzaken vermesting van de bodem, waardoor de biodiversiteit onderdrukt wordt.
Hoe worden deze stoffen gevormd?
De landbouwsector is een belangrijke bron van reactieve stikstofverbindingen. Ammoniak (NH3) wordt vooral gevormd in de veehouderij en komt vrij als urine in contact komt met vaste mest. Een dier scheidt zijn overmaat aan stikstof in het lichaam uit als ureum in de urine. Dit ureum wordt door urease, een enzym aanwezig in vaste mest, omgezet tot ammoniak. Dit is een vluchtige stof die als gas vrijkomt uit mest. Dat gebeurt in de stal, tijdens de opslag van mest en bij het uitrijden op het land. In de stal wordt het gas via de ventilatie naar buiten afgevoerd. Bij de opslag en het uitrijden van mest komt het rechtstreeks in de buitenlucht terecht.
Stikstofoxiden (NOx) worden vooral gevormd bij verbrandingsprocessen. In de landbouwsector ontstaan ze echter vooral na bemesting. Wanneer stikstofrijke mest of kunstmest op het land wordt gebracht, zetten bodembacteriën dit om. Bij deze natuurlijke processen komen er kleine hoeveelheden stikstofoxide als gas vrij in de atmosfeer.
Stikstofoxiden (NOx) worden vooral gevormd bij verbrandingsprocessen. In de landbouwsector ontstaan ze echter vooral na bemesting. Wanneer stikstofrijke mest of kunstmest op het land wordt gebracht, zetten bodembacteriën dit om. Bij deze natuurlijke processen komen er kleine hoeveelheden stikstofoxide als gas vrij in de atmosfeer.
Wat is de impact van deze stoffen?
De stikstofverbindingen blijven deels in de lucht hangen. Hier reageren ze met andere deeltjes in de lucht, waardoor fijn stof en ozon worden gevormd. Een ander deel komt op de grond terecht in de vorm van stof of neerslag (stikstofdepositie).
Hier heeft stikstof een verzurend maar vooral vermestend effect. Sommige planten gaan er sneller van groeien, zoals brandnetels, bramen en grassen, waardoor andere planten geen plaats meer hebben. Als stikstof in het water terechtkomt, stimuleert het de algengroei waardoor ook hier de biodiversiteit gedrukt wordt. Zeker in natuurgebieden is deze stikstofdepositie niet gewenst.
Waar vind je meer info?
- Ammoniak
(VEMIS) - Dossier stikstof / ammoniak
(ILVO) - Wat is het probleem met stikstof?
(Vlaamse Overheid)